Home »
Đăng bởi 1991 Land lúc Thứ Năm, 30 tháng 1, 2020 ,

Sự lúng túng trước dịch bệnh do chủng virus mới thuộc họ Corona (nCoV) đã thôi thúc đa dạng người dùng khẩu trang, dẫn tới "cháy hàng", "sạch sẽ kho" ở phổ quát nơi trên quả đât . Tình hình này cũng khiến giá khẩu trang tăng lên đáng kể do cao thấp khác nhau cung - cầu, một phần do nỗi khiếp sợ không được trấn an của dân chúng.

Dĩ nhiên, chúng ta cần tĩnh tâm xét soi phổ thông khía cạnh về lợi hại của việc dùng khẩu trang để tránh tốn tiền bất lợi và giúp món hàng đang khan hi hữu này tới được tay người thật sự cần. Bài viết sau có thể giúp độc giả hiểu hơn về hiệu quả thật sự của khẩu trang trong phòng bệnh, kèm để ý quan trọng khi sử dụng những mặt hàng này.

Hoạt động mua bán Việt Nam hiện đang có hồ hết loại khẩu trang với kiến tạo khác nhau, bao gồm cả những loại bằng vải "tự dè bỉu" mà bà con hay mang khi đi xe máy. Trong phòng ngừa truyền nhiễm qua tuyến đường hô hấp, có 2 loại khẩu trang chính thống hay được nói tới.

Loại thứ nhất là khẩu trang y tế/khẩu trang ngoại khoa (surgical mask) với 3 lớp mà lớp ngoài thường có màu xanh hoặc vàng.

Loại thứ nhì là N95 (N95 respirator). N95 có tức là lọc được 95% bụi mịn 0.3 micron trong không khí, tức N95 về lý thuyết có thể lọc không khí tốt hơn khẩu trang y tế, nhưng chiến thắng thực thụ trong phòng chống bệnh lây nhiễm tại cộng đồng thì chưa rõ và bị tác động bởi đa dạng yếu tố.

BS Phạm Nguyên Quý: Khẩu trang y tế và N95 dùng cái nào đủ để phòng Corona? Ai cần đeo khẩu trang? - Ảnh 2.

Hình 1. Khẩu trang y tế và khẩu trang N95.

Hiệu quả của 2 loại khẩu trang

Theo một nghiên cứu phân tích tổng hợp vào năm 2017, cả 2 loại khẩu trang nói trên đều có ích trong việc ngăn chận sự lây lan mầm bệnh đường hô hấp nhưng N95 không nổi trội hơn trong phòng ngừa lây bệnh do virus bao gồm cúm/influenza.

Vì con đường lây truyền chủ công của coronavirus là qua xúc tiếp (tay dính mầm bệnh rồi đưa tham gia miệng/mũi/mắt) và qua giọt bắn (ho/hắt xì bắn mầm bệnh ra xung quanh), phổ thông chuyên gia nói rằng khẩu trang y tế là đủ hiệu quả ở mức tập thể.

N95 không tốt hơn và cư dân đừng sốt sắng chạy theo lời lăng xê "lọc không khí tốt" đang được đồn thổi.

BS Phạm Nguyên Quý: Khẩu trang y tế và N95 dùng cái nào đủ để phòng Corona? Ai cần đeo khẩu trang? - Ảnh 3.

Can dự tới nhân tố này, chúng ta cần xem xét thêm một số điểm như sau:

N95 khó dùng: Để đạt hiệu quả "lọc khí tốt", N95 phải được đeo khít kì quái khuôn mặt. Theo kinh nghiệm của phổ thông viên chức y tế, nếu như đeo mà thấy dễ chịu thoải mái (không thấy hơi ngộp thở) thì thường là… đeo không đúng. Cũng vì lý do này, những người sử dụng thường phải khiến "fit test" khá tinh vi để xem đeo có đúng chưa.

Dường như, N95 không thích hợp với trẻ em vì khuôn mặt bé, và thường giảm hiệu quả ở người có đa dạng lông mặt (râu quai nón) do không đeo khít. Việc bịt kì dị cũng gây khó thở và người có bệnh phổi, bệnh tim mạch thường không thể đeo lâu.

N95 dễ dùng sai: N95 có tầm giá bận bịu và ít nguồn cung, nên người mua có khuynh hướng mang kéo dài, thậm chí xài lại rộng rãi lần khẩu trang này. Dĩ nhiên, việc khiến này mang nguy cơ lây nhiễm mầm bệnh qua tiếp xúc do chạm tham gia bề mặt bị nhiễm bẩn của khẩu trang.

Đã có tìm hiểu cho thấy trong một ca trực, vấn đề dưỡng chạm nhàng nhàng 25 lần tham gia mặt, mắt hoặc khẩu trang và không không dễ dàng hình dung các vi sinh vật gây bệnh trên bề mặt khẩu trang có thể lây truyền cho người mang lẫn… người khác khi khẩu trang được xài lại/xài lâu ngày.

Như vậy, dù khẩu trang có được chứng minh là "lọc khí tốt hơn" trong phòng thể nghiệm nhưng khi vận dụng thực tại vẫn có thể không khác gì… "hàng mã" vì dùng sai cách thức. Điều này cũng đúng đối với khẩu trang y tế phổ biến, và độc giả có thể tìm hiểu thêm cách đeo khẩu trang đúng như đoạn ghi hình đính kèm.

- Rửa tay trước khi đeo khẩu trang

- Đeo đúng mặt và đúng chiều

- Kéo khẩu trang che kì khôi mũi-miệng-cằm

- Ép gọng kim loại để áp sát khẩu trang tham gia sống mũi

- Thay khẩu trang thường xuyên hoặc khi khẩu thiết bị bẩn hoặc ướt

- Chỉ chạm dây đeo tai khi tháo dỡ/thay khẩu trang

- Rửa tay sau khi bỏ khẩu trang tham gia săng rác

Video hướng dẫn đeo khẩu trang y tế

Dùng khẩu trang CỘNG VỚI rửa tay mới hiệu quả!

Hình như, như trong video đính kèm, các chuyên gia luôn khuyến cáo vâng lệnh các nguyên tắc hạn chế lây lan "kinh điển" đã biết như rửa tay tinh khiết và giữ lịch sự khi ho/hắt xì.

Một tìm hiểu khác năm 2010 cho thấy việc đeo khẩu trang CỘNG VỚI rửa tay có thể giảm bệnh cúm (influenza) hữu hiệu, từ 31%-51%.

Tất nhiên, cần xem xét là giả dụ chỉ đeo mỗi khẩu trang thì không đủ kỹ năng phòng bệnh. Yếu tố này không khó nắm bắt vì đoạn đường truyền nhiễm cốt yếu của coronavirus là qua tiếp xúc và qua giọt bắn; chúng ta cần kết hợp đeo khẩu trang VÀ rửa tay đúng cách, đúng thời điểm thì việc phòng dự phòng mới hiệu quả.

Khách hàng nào cần mang khẩu trang?

Tất nhiên, có một câu hỏi cần thiết cần trả lời trước tiên là "Ai mới cần mang khẩu trang?"

Việc phòng bệnh có cần thiết không, có hiệu quả không, phụ thuộc hồ hết vào nhân tố nguy cơ; nếu không có nguy cơ thì việc phòng bệnh là ăn hại về mặt đầu tư, thậm chí còn gây hại.

Việc này cũng giống như chuyện đội mũ bảo hiểm: khi bạn đang ngồi trong nhà, nguy cơ bị xe đụng là vô cùng thấp thì đội mũ bảo hiểm chỉ làm bạn thêm khổ, thậm chí còn có thể bị cho là…hâm.

Trước tình hình tập thể đổ xô tậu khẩu trang, Bộ Y tế một vài nước đã đưa ra khuyến cáo như sau (Hình 2):

- Những người bị sốt, ho hoặc sổ mũi hoặc bệnh nhân đang bình phục cần mang khẩu trang vì đây là cách thức tốt để ngăn phòng ngừa phát tán mầm bệnh cho người khác.

- Người khỏe mạnh không cần mang khẩu trang, trừ khi phải tiếp xúc trực tiếp với người bệnh, nhất là người đang ho/hắt hơi mà không mang khẩu trang.

- Ngoài ra, có thể cân nhắc mang khẩu trang khi đi tham gia chỗ đông người, trong phòng độc đáo vì bạn không đoán trước nguy cơ nhiễm bệnh ở môi trường đó.

BS Phạm Nguyên Quý: Khẩu trang y tế và N95 dùng cái nào đủ để phòng Corona? Ai cần đeo khẩu trang? - Ảnh 5.

Hình 2. Khuyến cáo về sử dụng khẩu trang dành cho cư dân ở Singapore

Tương tự, đeo khẩu trang không chỉ đơn thuần là "thấy người ta làm cho bản thân mình cũng khiến cho", mà cần cân nhắc xem chính mình có thuộc lực lượng có nguy cơ cần phải đeo không. Đeo khẩu trang như thế nào cho đúng cũng rất quan trọng và cần câu kết rửa tay sạch sẽ để việc đầu tư vào phòng bệnh có hiệu quả cao nhất.

Tài liệu tham khảo

Offeddu V, Yung CF, Low MSF, et al. Effectiveness of Masks and Respirators Against Respiratory Infections in Healthcare Workers: A Systematic Review and Meta-Analysis. Clin Infect Dis. 2017 Nov 13;65(11):1934-1942.

Aiello AE, Murray GF, Perez V, et al. Mask use, hand hygiene, and seasonal influenza-like illness among young adults: a randomized intervention trial. J Infect Dis. 2010 Feb 15;201(4):491-8.

How to perform a particulate respirator seal check. Geneva: World Health Organization; 2008. http://www.who.int/csr/resources/publications/respiratorsealcheck/en/

https://www.techarp.com/science/face-masks-air-pollution/ (Hình 1)

Website Bộ Y Tế Singapore: http://www.moh.gov.sg/ (Hình 2)

Đoạn ghi hình chỉ dẫn đeo khẩu trang y tế: https://www.youtube.com/watch?v=OABvzu9e-hw

Theo TBS Phạm Nguyên Quý - Khoa Nội khoa ung thư, Bệnh viện Đại học Kyoto, Nhật Bạn dạng

Trí thức trẻ


Đọc thêm: dat xanh

Tags:

ĐĂNG KÝ NHẬN BẢNG GIÁ

Bản quyền thuộc về Ivan Nguyen, Căn Hộ Luxriverview Quận 7